De vernieuwde Cupra Formentor is er nu ook als VZ5. En die blijft trouw aan die machtige vijfcilindermotor van Audi-origine. Maar is dit een waardige zwanenzang voor een iconisch motorblok? Of vooral een gemiste kans om die vijfpitter één laatste keer ongebreideld te laten brullen?
De terugkeer van de Cupra Formentor VZ5 is een klein evenement in de autowereld, toch bij de liefhebbers van mechanisch meesterschap. Want tussen de voorwielen ligt een krachtbron die tot de verbeelding spreekt: de inmiddels iconische 2.5 TSI van Audi, een drukgevoede vijfcilinder die hier goed is voor een vermogen van 390 pk en een maximaal koppel van 480 Nm.
Maar onderweg blijken die cijfers al gauw bijzaak. Want dit gaat niet om statistieken – dit gaat om het laatste hoeraatje van een motor die binnenkort geschiedenis zal zijn, verdreven door elektrificatie en emissienormen die geen ruimte meer laten voor dergelijke mechanische extravagantie.
Transmissie
In het hart van de Formentor VZ5 vinden we de winnende combinatie terug: de vijfcilinder gekoppeld aan de zeventraps DSG-automaat en de 4Drive-vierwielaandrijving. Het resultaat is een 0-100 km/u-tijd van slechts 4,2 seconden. Indrukwekkend, maar niet uitzonderlijk in een tijdperk waarin elektrische SUV’s vergelijkbare cijfers halen zonder zweten.
Maar het is vooral de verhoogde wendbaarheid die de VZ5 onderscheidt, dankzij de torque vectoring achteraan – Torque Splitter gedoopt – zoals in de Audi RS 3. Die kan het koppel onafhankelijk naar elk achterwiel sturen, wat stabiliteit en wendbaarheid merkbaar verhoogt.
Het hart van de VZ5 is natuurlijk zijn vijfcilinder met de unieke ontstekingsvolgorde: 1-2-4-5-3. Een configuratie die resulteert in een onmiskenbare soundtrack die generaties enthousiastelingen heeft verleid. Of zou moeten verleiden.
De prestaties op de weg zijn vanzelfsprekend indrukwekkend. Ons enige minpuntje heeft echter te maken met de soundtrack. Hoewel de kracht aanwezig is, klinkt de iconische vijfcilinder merkbaar gedempter dan in een Audi RS 3.
Het potentieel voel je duidelijk, maar de huidige emissienormen lijken een stuk van zijn karakteristieke vocale geweld te hebben ingeperkt, zelfs tijdens terugschakelen waar de bekende plofjes ontbreken. Een echt zwanenzangmoment voor een van Cupra’s meest mythische motoren, wat deze VZ5 tegelijk extra bijzonder maakt – maar een iets luider afscheid had niet misstaan.
Sterker nog: het voelt als een gemiste kans. Als dit werkelijk het laatste moment is waarop Cupra deze vijfcilinder mag gebruiken, waarom dan de teugels niet volledig laten vieren? Waarom niet één laatste keer compromisloos gaan voor geluid, karakter, emotie? In plaats daarvan krijgen we een gedempt afscheid, beleefd en binnen de lijntjes.
Rijbeleving
In normale omstandigheden voelt deze Cupra alsof hij op rails rijdt, met een indrukwekkende efficiëntie en uitstekende tractie. De VZ5 beschikt bovendien over een adaptief DCC-onderstel met 15 standen en diverse rijmodi – Comfort, Sport, Cupra, Drift, Individual, Offroad – die het karakter van de auto compleet transformeren.
Vijftien standen. Zes rijmodi. De vraag is of die complexiteit meerwaarde biedt of vooral afleidt van de essentie: een vijfcilindermotor die je wilt horen zingen.
In de radicalere modi toont de elektrohydraulische Torque Splitter zijn volledige potentieel. In deze configuratie krijgt de VZ5 een bijna “achterwielaangedreven” karakter, wat hem in korte bochten verrassend lichtvoetig en bijzonder plezierig maakt.
Het Drift-profiel legt die speelse kant volledig bloot: met ESC uitgeschakeld en het koppel naar het buitenste achterwiel gestuurd, is het kinderspel om donuts te draaien en je even een Ken Block in wording te wanen. Nutteloos? Absoluut. Vermakelijk? Onmiskenbaar.
Toch blijft de VZ5 ondanks zijn uitgesproken rijplezier een perfecte metgezel voor alledaags gebruik. In Comfort-modus toont hij zich opvallend mild, wat bevestigt dat deze limited edition nog steeds een praktische en veelzijdige familie-SUV is.
Zelfs met een 10 millimeter verlaagde bodemvrijheid en de vaste Akebono-remklauwen met zes zuigers – standaard op dit model – die zorgen voor krachtige, uithoudende en uitstekend doseerbare remprestaties. Die remmen zijn wellicht het meest overtuigende argument van de hele auto: ze pakken onvermoeibaar aan, blijven betrouwbaar onder belasting, doseren perfect.
De VZ5 rijdt zoals je mag verwachten van een hot hatch met SUV-afmetingen: wendbaar genoeg om vermakelijk te zijn, stabiel genoeg om vertrouwen te wekken, krachtig genoeg om te imponeren. Maar – en dit blijft het centrale probleem – zonder de vocale dramaturgie die zo’n vijfcilinder zou moeten leveren.
Basisontwerp en styling
Visueel combineert de VZ5 sportiviteit met verfijning. Hij onderscheidt zich door specifieke designaccenten zoals een voorste splitter met “VZ5”-gravure, verbrede wielkasten en vier koperen uitlaatpijpen. De exclusieve 20-duimsvelgen – in koper en zwart – verhullen de Akebono-remklauwen.
Het is subtiel genoeg om niet schreeuwerig te zijn, opvallend genoeg voor kenners om te herkennen. Voor buitenstaanders blijft het gewoon een Formentor met wat extra accenten – wat wellicht precies de bedoeling is.
Binnenin heerst een uitgesproken sportieve sfeer, vooral dankzij de optionele Sabelt CUPBucket-stoelen, laag gemonteerd voor een dynamische en ergonomische zitpositie. Die stoelen zijn het overwegen waard – ze bieden uitstekende zijdelingse steun zonder oncomfortabel te worden op langere ritten.
De technologie is volledig up-to-date, met een 10,25 inch Digital Cockpit en een 12 inch infotainmentscherm. De zitpositie is voorbeeldig en de ruimte – ook achterin – blijft royaal, zoals we van de Formentor gewend zijn.
Het is precies die veelzijdigheid die de VZ5 tegelijk sterk en zwak maakt. Sterk omdat hij daadwerkelijk praktisch bruikbaar blijft voor gezinsvervoer. Zwak omdat die alledaagse bruikbaarheid compromissen afdwingt die de hardcore-beleving dempen.
Kostenplaatje
Cupra communiceert de exacte prijzen nog niet definitief, maar verwacht een vanafprijs rond €65.000 voor de VZ5. Dat positioneert hem tussen mainstream performance-SUV’s en premium-alternatieven – een niemandsland waar je noch de badge-appeal van premium hebt, noch de prijs-kwaliteitverhouding van mainstream.
Voor dat bedrag krijg je veel auto: 390 pk, vierwielaandrijving, Torque Splitter, Akebono-remmen, adaptief onderstel. Maar je krijgt ook een Cupra-badge, geen Audi-badge. En op de tweedehandsmarkt – waar deze limited edition vermoedelijk terecht komt – maakt dat verschil.
Eindoordeel
De Cupra Formentor VZ5 is meer dan een krachtmeting: het is een duidelijke statement. Deze SUV is efficiënt, technologisch volwassen en verrassend veelzijdig. Zijn status als limited edition – 4.000 stuks – en zijn vijfcilinder maken hem nu al een verzamelobject in de harten van liefhebbers.
Maar – en dit blijft de fundamentele tegenstelling – is deze zwanenzang waardig genoeg voor de vijfcilinder die hij viert? Die motor verdient een ongebreideld afscheid, een laatste hoeraatje waarin alle remmen los worden gegooid. In plaats daarvan krijgen we een gedempt, beleefd, binnen-de-lijntjes-blijvend eerbetoon.
De VZ5 is technisch indrukwekkend. De Torque Splitter werkt briljant, de remmen zijn fenomenaal, het onderstel vindt een uitstekende balans tussen comfort en dynamiek. Als performance-SUV levert Cupra precies wat beloofd wordt.
Maar als emotioneel afscheid van een iconisch motorblok schiet hij tekort. Die vijfcilinder klinkt te gedempt, te beschaafd, te weinig als de brute krachtbron die generaties heeft verleid. Emissienormen dicteren compromissen – dat begrijpen we. Maar voor een limited edition die expliciet bedoeld is als collector’s item, hadden die compromissen minder streng mogen zijn.
Voor wie een praktische, snelle, capabele SUV zoekt met een vleugje exclusiviteit, is de VZ5 een uitstekende keuze. Voor puristen die hoopten op één laatste, onversneden celebratie van de vijfcilinder, blijft teleurstelling. Niet omdat de auto slecht is – integendeel – maar omdat hij niet durft te zijn wat hij zou kunnen zijn.
Afscheid van de vrolijke vijfpitter? Het is afscheid, zeker. Maar de vrolijkheid is gedempt door regelgeving, getemperd door praktische overwegingen, gereduceerd tot een echo van wat ooit was. En dat is jammer. Want als je toch afscheid neemt, doe dat dan luid, trots, zonder excuses.
De VZ5 is een goede auto die een geweldige auto had kunnen zijn. En dat “had kunnen zijn” blijft hangen, lang nadat de vijfcilinder – al te stil – is gezwegen.
Pluspunten
- Iconische vijfcilinder (390 pk, 480 Nm)
- Briljante Torque Splitter voor wendbaarheid
- Fenomenale Akebono-remmen (6-zuigers)
- 4,2 sec naar 100 km/u
- Veelzijdig (praktisch in Comfort, speels in Drift)
- Limited edition status (4.000 stuks)
- Adaptief DCC-onderstel (15 standen)
- Royale ruimte ook achterin
- Optionele Sabelt-stoelen uitstekend
Minpunten
- Vijfcilinder klinkt merkbaar gedempter dan RS 3
- Iconische plofjes bij terugschakelen ontbreken
- Gemiste kans voor ongebreideld afscheid
- 15 onderstelstanden en 6 rijmodi (complexiteit vs. meerwaarde)
- Cupra-badge vs. Audi-badge (restwaarde)
- Prijs (~€65.000) positioneert in niemandsland
- Emissienormen knechten karakter vijfcilinder
- Praktische compromissen temperen hardcore-beleving
- Te beschaafd voor wat zwanenzang zou moeten zijn
- “Had kunnen zijn” blijft hangen
